ΝΤΟΠΙΟΛΑΛΙΑ 5

Καλησπέρα και απόψε. Άλλη μια ανοιξιάτικη μέρα περνάει. Παρόλο που η πρόγνωση για τον καιρό της υπόλοιπης εβδομάδας και της επόμενης είναι αρκετά δυσμενής. Πέφτει η θερμοκρασία και βροχές, λέει ότι θα έχουμε. Γι'αυτό ας απολαύσουμε τις όμορφες ώρες που περνάμε. Βέβαια όσο αντέξει ο Μάρτης, γιατί κάποτε θα στρώσει ο καιρός, όπως και  να 'χει. 

Σήμερα θα σας παρουσιάσω και μερικές ακόμα λαγγιώτικες λέξεις για να θυμηθείτε και να τις προσθέσετε στο λεξιλόγιό σας. Και αν τις χρησιμοποιήσετε, αλίμονο σ'αυτούς που θ τις ακούσουν. Αν βγάλουν νόημα... στείλτε μου ένα μήνυμα. Ας αρχίσουμε λοιπόν:

Παρπαλιάζω. Παίρνω πάνω-πάνω, στα γρήγορα.  

Παταριά. Χτύπημα.

     Περδικλώνω, -ομαι. Μπερδεύω, -ομαι, σκοντάφτω.

     Περδικωτό. λουλουδάτο, χρωματιστό, κλαρωτό.

     Διακονιάρης. Ο ζητιάνος.

     Διαλάζει. Αστράφτει. (λάμψη χωρίς ήχο)

     Ζαβλακώνομαι. Ζαλίζομαι, χαζεύω, αποχαυνώνομαι.

     Ζαβός. Χαζός. (ζερβός> ζαρβός> ζαβός)

     Ζέμπα. Μαζεμένο δέρμα.

     Λά(γ)ιος. Μαύρος. (αλβανικό)

     Λακαρντί: συζήτηση, λόγος (λακαρντί να γίνεται= συζήτηση να γίνεται).  (τουρκ= lakirdi)

     Λαχταρνάω. Τρομάζω. Λαχτάρ’σα= τρόμαξα.

     Ολούθε. Παντού.

     Οξαποδός. Διάβολος. (όξω από ‘δω)

     Ορμηνεύω. Συμβουλεύω. Ορμήνια= συμβουλή.

     Φανάρι. Τετράγωνο πλαίσιο με σήτα για τη διατήρηση των φαγητών και προφύλαξή του από ζώα και έντομα.

     Φιλιά. Να κάνεις σε κάποιον το γεύμα. (φιλεύω)

     Φκαιραίνω. Αδειάζω. (ευκαιρώ = κάνω κάτι εύκαιρο, ελευθερώνω)

     Χλιάρι. Κουτάλι.

     Χλιάρας. Αγαθός.

     Χλούμη. Πολύ λεπτά άχυρα που έφευγαν μόνο με το λίχνισμα.

      Άντε και σας ορμηνεύω, μην ζαβλακωθείτε στο διάβασμα. Πιάστε λακαρντί, και αν χρειαστεί παρπαλιάστε τα λαγγιώτικα και λίγο. Όλοι θα σας κοιτούν σαν ζαβοί. Λαχταρήστε τους.

      Καλή συνέχεια να έχετε και σήμερα. 

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΧΘΕΣΙΝΗΣ ΒΟΛΤΑΣ

Καλησπέρα σας και σήμερα. Με τόσο ωραίο καιρό έξω δεν μπορούμε παρά να συνεχίσουμε την βόλτα μας στο χωριό.Θυμάστε, χθες την αρχίσαμε και είχαμε φτάσει ως τις κότες και την κατσίκα του χωριού. Σήμερα θα κατεβούμε το ποτάμι. Ξεκινάμε λοιπόν από τον πάνω μαχαλά, και συγκεκριμένα από την βρύση του. Αυτή η βρύση είναι αντικατάσταση της παλιάς βρύσης του χωριού, όπου οι κάτοικοι του πάνω μαχαλά προμηθεύονταν νερό. Τώρα είναι λίγο εγκαταλειμμένη βέβαια, αλλά βρίσκεται σε πολύ ωραία τοποθεσία. Ακριβώς δίπλα στο ποτάμι, με το νερό να τρέχει πλάι της ορμητικό. Για ρίξτε μια ματιά:

Έχει ακόμα λίγο χιόνι, αλλά ο ήλιος που λάμπει θα το λιώσει πολύ σύντομα. Και μάλιστα, σ'αυτό το σημείο φαίνεται το νερό να έχει σταθεί για να το βγάλουμε φωτογραφία. Στην πραγματικότητα, κάθε άλλο παρά στατικό είναι. Είναι αρκετά ορμητικό. 

Στη συνέχεια, κατεβαίνοντας το ποτάμι από το μονοπάτι, φτάσαμε στον πέρα μαχαλά, όπου εδώ φαίνεται η αληθινή ορμή του νερού. Το ζεστό φως του ήλιου διαπερνά τα γυμνά κλαδιά των δέντρων και λιώνει αλύπητα όσα κομμάτια πάγου υπάρχουν ακόμα διάσπαρτα. Γιατί δεν είναι σκουπίδια αυτά που βλέπετε, είναι κομμάτια πάγου που επέζησαν από τον παγωμένο χείμαρρο των προηγούμενων ημερών:

Έχουμε τελικά πολύ από το ευλογημένο νερό. Αυτό είναι που κρατά ζωντανή την φύση, τους ανθρώπους και γενικά όλη την πλάση. Μακάρι πάντα να είναι έτσι. 

Μετά, συνεχίσαμε την κατάβαση του ποταμού λάκκο- λάκκο και είδαμε και αυτήν την εικόνα:

Ήδη έχει αρχίσει να πρασινίζει η όχθη. Και ο θόρυβος που κάνει το νερό είναι εκκωφαντικός. Όμως δυστυχώς δεν είναι κανείς άλλος εδώ για να τον ακούσει. Μόνοι μάρτυρες εμείς και για τόσο λίγο. Και όμως, το ορμητικό νερό σηματοδοτεί το τέλος μιας μακρόχρονης εποχής, του χειμώνα, και την αρχή μιας αρκετά σύντομης, της άνοιξης. Και δεν είναι κανείς εδώ να το 'μολογάει. Κι εμείς ακόμα, με λύπη στην καρδιά, μετά από λίγο εγκαταλείψαμε το υπέροχο αυτό μέρος, για να επιστρέψουμε στην ρουτίνα της καθημερινότητας, έχοντας την γλυκιά ανάμνηση της εμπειρίας μας στην ψυχή μας, προσπαθώντας να την κρατήσουμε ως την επόμενη φορά που θα επισκεφτούμε το χωριό. Τότε θα την αντικαταστήσουμε γιατί η Λάγκα θα μας προσφέρει απλόχερα μία άλλη. Δε συμφωνείτε; 

Και μ'αυτήν διαπίστωση σας αφήνω και σήμερα. Εις το επανιδείν φίλοι μου.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 20/3 ΤΟ ΠΡΩΙ ΘΑ ΈΧΟΥΜΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΟΝ ΆΓΙΟ ΝΙΚΟΛΑΟ. ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΩΡΑΙΑ ΝΑ ΒΡΕΘΟΥΜΕ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ. ΕΛΑΤΕ ΝΑ  ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΟΥΜΕ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ.

ΙΛΙΑΤΣΙ

Καλησπέρα και απόψε. Σήμερα στο χωριό ήταν χαρά Θεού. Πανέμορφη μέρα, σε πανέμορφη φύση. Το περισσότερο χιόνι έχει πλέον λιώσει και η άνοιξη έχει κάνει τα πρώτα της βήματα. Και μαζί μ' αυτήν τα λουλουδάκια και τα έντομα. Γι' αυτόν τον λόγο, σήμερα θα σας παρουσιάσω τα ιλιάτσια που είναι σχετικό με τις κακώσεις και τα δήγματα. Από εδώ και πέρα θα είναι αρκετά χρήσιμα, γιατί όλο και θα κάνουμε τις βόλτες μας στην εξοχή, και θα στραμπουλίσουμε κανένα πόδι ή θα μας τσιμπήσει κάποιο ζούζουλο. Έχετέ το υπόψιν σας, δεν ξέρετε πότε μπορεί να φανεί χρήσιμο:

Ι λ ά τ σ ι α 

Όταν κάποιος χτυπούσε και το χτυπημένο μέρος πρήζονταν και μελάνιαζε, οι παλιοί στη Λάγγα το περιποιόνταν με το εξής πρακτικό γιατρικό: έπαιρναν ξερά κρεμμύδια και τα στούμπιζαν στο γουδί ή τα έτριβαν στον τρίφτη να γίνουν πολτός.

Μάζευαν τον πολτό και τον έβαζαν πάνω στο πονεμένο μέρος, τυλίγοντάς το με πετσέτες. Έπρεπε να μείνει για πολλές ώρες (όλη νύχτα πιθανώς) γιατί έτσι πίστευαν ότι θα έγιανε πολύ γρηγορότερα το χτύπημα. Κι αυτό, γιατί το κρεμμύδι θα διέλυε και θα εξαφάνιζε τα αιματώματα και το πρήξιμο.

Αντίθετα, όταν επρόκειτο για δήγματα (τσιμπήματα εντόμων) και πρηξίματα με πύον από χτύπημα ή τρύπημα με κάτι μολυσμένο, κάλυπταν το φλεγμονώδες μέρος με πολτό ντομάτας. Τα αντιοξειδωτικά στοιχεία του πολτού «τραβούσαν» το πύον και το πονεμένο μέρος έγιανε.

Αχρείαστα να σας είναι, αλλά κρατήστε τα. Και αν είστε από αυτούς που τα χρησιμοποιούσαν κάποτε, τότε γνωρίζετε καλύτερα από εμένα τα αποτελέσματά τους. Χαρείτε άφοβα λοιπόν την φύση και τις ομορφιές της, και αν συμβεί κάτι στραβό, θα είναι πανεύκολο να το διορθώσετε. 

Καλό σας βράδυ. 

ΕΛΑΤΕ ΝΑ ΠΑΙΞΟΥΜΕ

Καλησπέρα, έχουμε καλό καιρό. Έχουμε ξεσηκωθεί και θέλουμε να πετάξουμε τα βαριά ρούχα και να φορέσουμε πιο ελαφριά και να χαρούμε τον ήλιο και την ζεστή ατμόσφαιρα. Και να ξεχυθούμε στην εξοχή και να παίξουμε σαν τα μικρά παιδιά. Όπως τότε που ήμασταν παιδιά και δεν μας ένοιαζε τίποτα, παρά μόνο πως θα περάσουμε καλά. Και όντως περνούσαμε καλά, αρκεί να είχαμε παρέα. Εφευρίσκαμε τόσο πράγματα να κάνουμε και παιχνίδια να παίξουμε. Όπως και τα παιδιά παλιότερα στη Λάγκα. Όταν εσείς οι μεγαλύτεροι ήσασταν παιδιά στο χωριό, πόσα παιχνίδια παίζατε τότε; Εγώ τώρα αρχίζω να τα ανακαλύπτω μέσα από μαρτυρίες μεγαλύτερων ανθρώπων και έχω μείνει άφωνη από την εφευρετικότητα και την ποικιλία τους. Γι' αυτό και σήμερα θα σας παρουσιάσω ένα από αυτά. Τα περίφημα:

 Σ κ α τ ο ύ λ ι α

Τα παιδιά σ’ αυτό το παιχνίδι χωριζόταν σε δύο ομάδες. Η μία φύλαγε το τζαμί (σκατούλια) το οποίο αποτελούνταν από κομμάτια κεραμίδας που ήταν στοιβαγμένες η μία πάνω στην άλλη και κλεισμένες μέσα σ’ έναν κύκλο. Η άλλη ομάδα ήταν γύρω στα εφτά μέτρα μακρύτερα. όπου είχε χαραχθεί μία γραμμή και κρατούσε μία πλότσα (πλακερή πέτρα). Ένα άτομο από την δεύτερη ομάδα από την απόσταση της γραμμής σημάδευε το τζαμί με την πλότσα και προσπαθούσε να το ρίξει. Αν το έριχνε, η πλότσα πήγαινε στην ομάδα που φύλαγε το τζαμί. Η ομάδα που έριχνε το τζαμί προσπαθούσε να το ξαναστήσει και η ομάδα που είχε την πλότσα την πετούσε από το ένα παιδί στο άλλο μέχρι να βρει την κατάλληλη στιγμή που κάποιος από την άλλη ομάδα θα προσπαθούσε να τοποθετήσει κάποια κεραμίδα στο τζαμί και το χτυπούσε με την πλότσα. Σε περίπτωση που η ομάδα έβαζε όλα τα κεραμίδια και έστηνε το τζαμί φώναζαν χαρούμενα όλα την λέξη σκατούλια και γινόταν αλλαγή θέσης στις ομάδες.

Πάντως αν θέλετε, ελάτε να παίξουμε. Ευκαιρία είναι να μάθω κι εγώ πως παίζονται. Αν και είμαι σίγουρη πως δεν μπορώ να σας ανταγωνιστώ. Παρόλα αυτά θα το προσπαθήσω. Καλή μας επιτυχία και καλή διασκέδαση!

Η ΛΑΓΚΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΨΥΞΗ 2

Καλησπέρα και σήμερα. Επιτέλους ο καιρός δείχνει σημάδια βελτίωσης. Στη διάρκεια της ημέρας η θερμοκρασία ανεβαίνει λίγο, αλλά τη νύχτα η παγωνιά είναι μεγάλη. Σου κόβεται η ανάσα. Κάπως έτσι είναι και στο χωριό μας. Και θα σας δείξω μερικές φωτογραφίες για να καταλάβετε ότι ο ήλιος δεν έχει απλώς δόντια, μασέλα έχει.

Ο παγερός βοριάς έκανε και τη σημαία στο σχολείο να φουσκώσει και να ανεμίζει περήφανα. Πολύ κρύο όμως έχει. -9 βαθμούς Celcius έχει το πρωί.

Λίγο την ημέρα αρχίζουν και λιώνουν τα χιόνια και οι πάγοι, αλλά από το απόγευμα και μετά που πέφτει ο ήλιος σχηματίζονται αμέσως κρύσταλλοι που δημιουργούν μια ακόμα πιο παγωμένη ατμόσφαιρα.

Αλλά νομίζω ότι δημιουργούν και μια παραμυθένια ατμόσφαιρα επίσης. Κρέμονται από τις σκεπές των πέτρινων σπιτιών και είναι μαγευτικά. Ο χειμώνας όσο κι αν φεύγει, είναι ακόμα κοντά μας και μας το θυμίζει όσο μπορεί.

Φεύγοντας από το χωριό, επικρατεί η ίδια κατάσταση. Δείτε πόσο παγωμένη είναι η μπιστιριά. Τόσο που ο πάγος προκαλεί κατολισθήσεις και έχουν μπει προειδοποιητικά σήματα και κολονάκια.

Πολύ κρύο όμως. Έχουν δημιουργηθεί και σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Πολύ όμορφη εικόνα επίσης. Αν εξαιρέσετε τα κολονάκια. Είναι όμως απαραίτητα, γιατί κινδυνεύουν ανθρώπινες ζωές. Πέφτουν πολλές πέτρες. Και θα συνεχίσουν να υπάρχουν εκεί ώσπου να φτιάξει ο καιρός και να δοθεί λύση στο πρόβλημα.

Τελευταίες σας άφησε τις εικόνες από το ποτάμι. Μεθυστικά όμορφο είναι. Μακάρι να το βλέπαμε έτσι και το καλοκαίρι. Τόσο ζωντανό, βιαστικό και θορυβώδες. Και τόσο παγωμένο. Μπορείτε ακόμα και να το ακούσετε, γιατί ο θόρυβος που κάνει είναι εκκωφαντικός. Τόσο ορμητικό είναι:

Με αυτές τις εικόνες σας αφήνω και απόψε. Αύριο πάλι με υγεία πρώτα απ'όλα, θα έχω κάτι καινούριο. Γεια σας.

ΠΑΓΩΜΕΝΗ ΛΑΓΚΑ

Καλησπέρα σας και σήμερα! Επιτέλους είδαμε ήλιο. Ας είναι και με δόντια. Σιγά-σιγά θα στρώσει, που θα πάει. Και η Λάγκα έχει ήλιο. Αλλά είναι παγωμένη. Μόλις βγήκε από την κατάψυξη. Λίγο πριν το χωριό, εκεί που τα χιόνια μόλις έλιωσαν, έκαναν δειλά την εμφάνισή τους οι πασχαλούδες και η σκάρφη.

Οι πασχαλούδες είναι εκείνα τα ταπεινά, λευκοκίτρινα λουλουδάκια που πάντα, ό,τι καιρό και να κάνει, θα είναι ανθισμένα για να στολίσουμε τον Επιτάφιο. Πιστεύω πως και φέτος θα τον συντροφέψουν κατάλληλα, κι ας θέλουμε ακόμα ενάμιση μήνα ως τότε. Δείτε τις πρώτες πασχαλούδες της άνοιξης:

Πιστέψτε με, αυτήν την εποχή δεν υπάρχει τίποτα πιο φρέσκο από ένα μπουκέτο πασχαλούδες μαζεμένο με τα χέρια μας από τις πλαγιές της Λάγγας.

Όσον αφορά στη σκάρφη τώρα, ακόμα κι αν κάποιος δεν ξέρει αυτό το φυτό, το ξεχωρίζει πάρα πολύ εύκολα. Και είναι απόλυτο χαρακτηριστικό του τόπου μας. Με σκούρα πράσινα φύλλα που μοιάζουν με παλάμη, και λουλούδια καταπράσινα που ανθίζουν ακόμα και κάτω από το χιόνι. Να τα πρώτα λουλούδια της σκάρφης που εμφανίστηκαν μόλις σηκώθηκε το χιόνι:

Η σκάρφη έχει μερίδιο στην χρήση από την αρχαιότητα ακόμα. Ήταν πασίγνωστο φυτό. Για παράδειγμα, ήταν γνωστή και κατά την αρχαιότητα ως θεραπευτικό βότανο της τρέλας. Ο μάντης Μελάμπους, ιερέας του Απόλλωνα, ήταν επιφορτισμένος με την παρακολούθηση των γυναικών στις διονυσιακές γιορτές. Όταν οι γυναίκες το παράκαναν με το κρασί, τους έδινε γάλα από κατσίκι πού είχε φάει σκάρφη γιατί το φυτό αυτό είχε την ιδιότητα να ξεμεθάει. Ο Πλίνιος γράφει ότι ο Μελάμπους, που έζησε περί το 1400 π.Χ., χρησιμοποιούσε τα φυτά για να εξαγνίσει τη μανία. Θεράπευσε τις κόρες του βασιλιά του Άργους Πρώτου από την μανία τους να θεωρούν τους εαυτούς τους Μοσχίδες. Μέχρι και τον 19^ο αιώνα η σκάρφη χρησιμοποιούνταν στα ψυχιατρεία για τη θεραπεία της τρέλας. Στη λαϊκή θεραπευτική χρησιμοποιείται ως παυσίπονο για τη θεραπεία της οδονταλγίας. Σε άλλες χώρες χρησιμοποιούνταν παλιά τα φυτά για να ευλογήσουν τα βοοειδή και να κρατήσουν μακριά τα κακά πνεύματα ή για τη θεραπεία διαφόρων νόσων των πτηνών.

Φυσικά, αυτό δε σημαίνει ότι τώρα πρέπει να ξεχυθούμε όλοι σε όποια πλαγιά βρίσκουμε μπροστά μας και να μαζεύουμε σκάρφη για να την χρησιμοποιήσουμε. Αυτό είναι δουλειά των ειδικών. Δε μας αφορά. Απλώς σας παρέθεσα κάποιες πληροφορίες προς ενημέρωση. Εξάλλου το φυτό από μόνο του, χωρίς καμιά ιδιαίτερη γνώση στη χρήση του είναι αρκετά επικίνδυνο. Θα σας συμβούλευα να μην ασχοληθείτε μαζί του.

Παρόλα αυτά, η σκάρφη είναι γνωστή και για έναν άλλο λόγο, μια παροιμία που χρησιμοποιείται ανά το Πανελλήνιο: "Έμαθα να λέω τα σύκα- σύκα, και την σκάρφη- σκάρφη".

Την χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να εκφράσουμε ότι ξέρουμε να ξεχωρίζουμε την αληθινή ουσία των πραγμάτων και το κάνουμε. Δηλαδή μας αρέσει να ξεκαθαρίζουμε τα πράγματα. Βέβαια, με το πέρασμα του χρόνου, επήλθε και η σχετική παραφθορά στη γλώσσα, κι έτσι η παροιμία έγινε:"τα σύκα-σύκα, και την σκάφη-σκάφη".

Και κλείνοντας για σήμερα, σας παρουσιάζω άλλη μια φωτογραφία για να δείτε την παγωνιά που δεσπόζει στο τοπίο. Λίγο παραπάνω από τα λουλούδια, ο μικρός καταρράκτης που σας έδειξα σε προηγούμενη ανάρτηση έχει παγώσει και είναι πανέμορφος:

Και μ'αυτήν την εικόνα σας αφήνω και σήμερα. Αύριο πάλι. Εις το επανιδείν φίλοι μου.